Historia — lata 2014–2025

LATA 2014-2025 OCZAMI PREZESA TOWARZYSTWA STEFANA CZARNECKIEGO 

Sprawozdanie z działalności i ważniejszych wydarzeń w kulturze Żnińskiego Towarzystwa Kultury w okresie kadencji od 2 grudnia 2018 r. do 30 czerwca 2025 r.

Na obchody jubileuszu 50-lecia istnienia ŻTK w 2014 r. złożyły się:

• wystawa osiągnięć w Muzeum Ziemi Pałuckiej;
• uroczysta akademia w sali wykładowej Muzeum Archeologicznego
  w Biskupinie;
• wybicie medalu z podobizną Andrzeja Rosiaka;
• odsłonięcie pamiątkowej jubileuszowej tablicy z brązu;
• otwarcie nowej siedziby o powierzchni 90 m² z 6 pomieszczeniami
  w centrum żnińskiej starówki;
• wręczono działaczom towarzystwa 20 wyróżnień, w tym 4 odznaczenia państwowe przyznane przez Prezydenta RP.

60-lecie istnienia natomiast ŻTK obchodzono w 2024 r. jubileuszową galą, na którą zaproszono ponad 200 osób, przedstawiono wystawę dorobku towarzystwa. Samo układanie eksponatów zajęło Grzegorzowi Jankowskiemu i Stefanowi Czarneckiemu bez chwili wypoczynku aż 7 godzin. Działacze otrzymali łącznie 25 odznaczeń od marszałka województwa, starosty i burmistrza Żnina.

W dniu 22 marca 2025 r. towarzystwo przedstawiło w Muzeum Ziemi Pałuckiej historię rozwoju żnińskiej kultury na przestrzeni ostatnich 80 lat. Zaprezentowano na niej ponad 1500 eksponatów. Eksponaty użyczyli: Mirosław Walczak, Elżbieta Hoffmann, Zbigniew Zwierzykowski, Leokadia Piwkowska, Katarzyna Rodziewicz, Andrzej Bogdański, który przekazał historyczne urządzenie drukarskie do żnińskiego muzeum, oraz Stefan Czarnecki. Wystawę wsparły również Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna, Żniński Dom Kultury i Muzeum Ziemi Pałuckiej.

Czas między jednym a drugim jubileuszem towarzystwo wypełniło kontynuacją działalności na rzecz całokształtu materialnego i duchowego dorobku społeczeństwa ze szczególnym uwzględnieniem Żnina i Pałuk.

Rok 2018

1. Drugie wydanie folderu „Muzeum Sportu Motorowodnego” w Muzeum Ziemi Pałuckiej.
2. Towarzystwo w siedzibie biblioteki zorganizowało spotkanie z poezją
   i satyrą profesora Mieczysława Wojtasika z Bydgoszczy.
3. W siedzibie Centrum Organizacji Pozarządowych stowarzyszenie zorganizowało spotkanie promocyjne w związku z wydaniem IV tomu
   z cyklu „Dzieje Pałuk” pod tytułem „Pałuki pod zaborem pruskim” autorstwa profesora Alberta Kotowskiego.
4. ŻTK zorganizowało czwarty z kolei żniński, ogólnopolski zlot działaczy sportów motorowodnych w rocznicę śmierci komandora Józefa Bogdana Kowalkiewicza.
5. Spotkanie opłatkowo-noworoczne. Do tej pory zorganizowano ich 21. Dwa pierwsze z nich odbyły się w gościnnych progach Muzeum Ziemi Pałuckiej, 12 - często dla ponad 100 osób - w hotelu Martina w Żninie. Pozostałe odbyły się w siedzibie stowarzyszenia.

Rok 2019

1. Wznowiono wydanie niezwykłych publikacji. I tak: „Żnińscy dominikanie” autorstwa Andrzeja Hoffmanna z roku 1992; „Zarys dziejów gimnazjum w Żninie” Andrzeja Hoffmanna z 1993 r.; „Międzynarodowy trójmecz atletyczny w Żninie między Estońską Socjalistyczną Republiką Radziecką, Litewską Socjalistyczną Republiką Radziecką, Związkiem Radzieckim oraz reprezentacją Polski ze zrzeszenia ludowych zespołów sportowych, autorstwa Janusza Księskiego z 1996 r.
2. W Muzeum Ziemi Pałuckiej otwarto wystawę „Śladami pędzla, dłuta i fleszu”. Przedstawiono 50 obrazów, 50 zdjęć i 4 rzeźby z kolekcji Stefana Czarneckiego. Wystawę zwiedziły wszystkie szkoły w Żninie.
3. Zorganizowano piąty, żniński, ogólnopolski zjazd działaczy sportu motorowodnego w piątą rocznicę śmierci komandora Józefa Kowalkiewicza.
4. W bibliotece zorganizowano uroczystość 40-lecia sportów motorowodnych w Żninie. Odznaczono  kilkaset osób, w tym działaczy, zawodników
   i motorowodnych gości z całego kraju.

Rok 2020

1. Żnińskie Towarzystwo Kultury wspólnie z Miejską i Powiatową Biblioteką w Żninie wydało tomik wierszy autorstwa Barbary Filipiak. Okazją było 75-lecie biblioteki i 50-lecie ŻTK.
2. Towarzystwo w książnicy zorganizowało spotkanie poświęcone wilkom, zatytułowane „szary za płotem”.
3. Towarzystwo przygotowało wystawę motorowodnych plakatów z okazji mistrzostw Europy i świata. Zaprezentowano ich ponad 150 z Europy i Ameryki.
4. Wspólnie z biblioteką stowarzyszenie prezentowało kopie światowej klasy obrazów poświęconych płci pięknej.

Rok 2021

1. Stefan Czarnecki reprezentując ŻTK wydał drugą książkę Ignacego Lewandowskiego zatytułowaną „Erazm Gliczner ze Żnina. Kronika królów polskich od Lecha do Ziemomysłowa”. Jest to pierwsze tłumaczenie tej ciekawej publikacji z łaciny na język polski. Promocja tego wydawnictwa odbyła się w żnińskiej bibliotece. Na tą uroczystość zjechało aż 11 akademickich profesorów, w tym rektor Uniwersytetu Adama Mickiewicza pani Bogumiła Kaniewska.
2. Stowarzyszenie zorganizowało spotkanie poświęcone pamięci Andrzej Hoffmanna - wybitnego lekarza ortopedy, budowniczego żnińskiego szpitala i prezesa ŻTK. Andrzej Hoffmann uznawany jest za jednego z wybitniejszych mieszkańców Żnina od czasów II wojny światowej. Uroczystości odbyły się na cmentarzu i w gościnnych progach hotelu Martina.
3. Wydano książkę „Sufragania żnińska. Zarys historyczno-socjologiczny” autorstwa Zbigniewa Mattey i Marka Wosia. Przez 3 lata towarzystwo intensywnie współpracowało przy odbudowie tej biskupiej siedziby. Wspólnie z właścicielem sufraganii, władzami miasta i księdzem proboszczem Tadeuszem Nowakiem doprowadzono do usunięcia
   z terenu dworu zabytkowej figury świętego Nepomucena. Przy rozbijaniu cokołu przedstawiciela towarzystwa czuwali aby nie został uszkodzony kamień węgielny pozostawiony tam kilkanaście lat temu przez Andrzeja Rosiaka. Obecnie figura jest odnowiona, treść kamienia węgielnego również została fachowo zakonserwowana i w najbliższej przyszłości, nad czym pracuje towarzystwo, figura powróci na stare, przedwojenne swoje miejsce, czyli na Plac Wolności w Żninie.
4. Na motorowodne mistrzostwa świata zorganizowano wystawę dorobku motorowodnego Żnina, prezentując między innymi puchary i medale.

Rok 2022

1. Towarzystwo czynnie uczestniczyło w jubileuszu 30-lecia istnienia hotelu Martina. Było to również wyjątkowe święto i sukces naszego członka stowarzyszenia i właściciela Mirosława Walczaka, który jest szanowanym mecenasem pałuckiej kultury.
2. Towarzystwo współpracowało z Barbarą Filipiak ze żnińskiej biblioteki nad książką zatytułowaną „Leon Lichociński. Książe pałuckich przewodników”.
3. Towarzystwo było organizatorem spotkania z Radosławem Sikorskim
   w hotelu Martina w związku z promocją jego książki „W okopie,
   w redakcji, w ministerstwie”. Stowarzyszenie przekazało jemu i jego żonie wszystkie swoje najważniejsze wydawnictwa. Spotkanie prowadził Stefan Czarnecki i drugi współorganizator Aleksandra Nowakowska. Minister i wicepremier odwiedził również siedzibę towarzystwa.
4. Wydano kolejną książkę zatytułowaną „Pałuki w czasach najnowszych” autorstwa prof. Włodzimierza Jastrzębskiego. Wydawca książki Stefan Czarnecki wielokrotnie, wspierany przez Zbigniewa Zwierzykowskiego, zmieniał tekst. Książka ku radości towarzystwa została wydana i jest to V tom, ostatni z cyklu „Dzieje Pałuk”.
5. Na motorowodne mistrzostwa świata zorganizowano wystawę dorobku motorowodnego Żnina, prezentując między innymi sportowe proporce z całego świata, wykaz wszystkich imprez i dokumentację fotograficzną.

Rok 2023

1. Żnińskie Towarzystwo przyznało Krystynie Ługiewicz - hafciarce
   z okazji 45 lat pracy artystycznej najwyższe swoje oznaczenia – laur oraz statuetkę z podobizną Andrzeja Rosiaka.  
2. Żnińskie Towarzystwo Kultury przedstawiło kolejną wystawę
   w Muzeum Ziemi Pałuckiej zatytułowaną „Czar porcelany”. Na kolekcję złożyły się zbiory najwybitniejszego polskiego kolekcjonera Mariana Andrzeja Kareńskiego - przedstawiciela Rosenthala na Polskę oraz Stefana Czarneckiego.
3. Żnińskie Towarzystwa Kultury wydało wspólnie i ponownie książkę autorstwa Barbary Filipiak (biblioteka żnińska) zatytułowaną
   „Z biblioteką zwiedzaj świat”. Publikacja została wydana w 25. rocznicę klubu podróżnika, który istniej w bibliotece w Żninie. Pomysłodawcą
   i wieloletnim szefem tego klubu była Jadwiga Jelinek – wieloletnia dyrektor książnicy, członek zarządu ŻTK.
4. Towarzystwo wydało również książkę zatytułowaną „Tobie Wando” autorstwa Heleny Dobaczewskiej-Skoniecznej ze wstępem prezesa.
5. Zorganizowano kolejną wystawę, tym razem w Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej w Żninie, która nosiła tytuł „Czar porcelany
   z malarstwem w tle”, dobierając m.in. porcelanę, na której naniesione zostały najsłynniejsze obrazy świata, a w tle tej porcelany były kopie tych dzieł.
6. Na motorowodne mistrzostwa świata zorganizowano wystawę dorobku motorowodnego Żnina, utworzono 2 tablice zamontowane w parku nad jeziorem i w Centrum Sportów Motorowodnych, które informują, że żnińskie małe jezioro jest jednym z najbardziej znanych torów wyścigowych. Tablica przedstawia również najwybitniejszych pilotów na świecie, którzy w Żninie osiągnęli największe sukcesy, tj. z Anglii, Niemiec, Rosji, Węgier, Austrii, Włoch, Szwecji, Słowacja, Czech
   i Polski.

Rok 2024

1. Żnińskie Towarzystwo Kultury postanowiło oddać hołd i szacunek Aleksiejowi Nawalnemu za jego odwagę i bohaterstwo, za przeciwstawienie się systemowi zła, mimo iż miał świadomość, że będzie zamordowany. Towarzystwo umieszczając jego podobiznę w Alei Sław Sportu Motorowodnego zaapelowało, aby nie być obojętnym na zło, bo ono jest podstępne, nabiera prędkości, pęcznieje. Europa przysypia w dobrobycie bez świadomości zagrożeń, często przechodzimy obojętnie wobec zło, udając, że nasze codzienne potrzeby są ważniejsze.
2. ŻTK wydało książkę autorstwa Ignacego Lewandowskiego „Prawnik – poeta – liturgista czyli życie i dzieło dr Mikołaja Kotwicza ze Żnina”. Współpraca z profesorem stanowi dla towarzystwa wielką przyjemność i wyróżnienie. Książka ta jest ostatnią ze żnińskiej trylogii, bowiem pierwsza tego samego autora dotyczyła Klemensa Janickiego, a druga Erazna Glicznera. Publikacja została sfinansowana ze środków powiatu żnińskiego i Stefana Czarneckiego.
3. W Galerii Wystaw Czasowych im. Tadeusza Małachowskiego
   w siedzibie Muzeum w Żninie towarzystwo było organizatorem wystawy obrazów Marka Kozińskiego z poezją w tle. Z tego co pod ręką za pomocą pędzla i pióra Marek Koziński - mieszkaniec Żnina dzieli się szukaniem siebie. 70 rok życia był odpowiednim momentem aby tymi myślami podzielić się z innymi. Marek do tej pory namalował 1500 obrazów i napisał 3 tysiące wierszy. Swoimi płótnami i tomikiem poezji dzielił się z gośćmi tego wernisażu.

Rok 2025

1. Żnińskie Towarzystwo Kultury wystąpiło do Marszałka Województwa

 Kujawsko-Pomorskiego Piotra Całbeckiego, w porozumieniu
z Katarzyną Rodziewicz, aby nowobudowany jacht nosił imię admirała Józefa Unruga. Na 3 stronach pisma uzasadniano powyższą propozycję.

2. Towarzystwo wystąpiło również do burmistrza Żnina Łukasza Kwiatkowskiego, aby patronem szkoły podstawowej im. 750-lecia Żnina był bohaterski lotnik i patriota Franciszek Jach. Inicjatywa zaistniała w porozumieniu z Krzysztofem Kaczmarkiem – dyrektorem szkoły, członkiem naszego towarzystwa.
3. Do szkoły podstawowej w Piechcinie na prelekcję został zaproszony prezes towarzystwa. Tytuł spotkania – O życiu. W niezwykle serdecznej atmosferze zaproszony gość mówił o malarstwie, porcelanie, sporcie motorowodnym oraz o przyzwoitym zachowaniu
   i patriotyzmie.
4. Podczas wystawy jubileuszowej profesor Barbary Łuczkowiak, która uprawia różne formy sztuki wystąpił prezes towarzystwa. W imieniu zarządu wręczył artystce najwyższe odznaczenie – laur.
5. Na motorowodne mistrzostwa świata towarzystwo wspólnie
   z Muzeum Ziemi Pałuckiej zorganizowało wystawę, na której zaprezentowano ponad 20 silników motorowodnych wraz z opisami.

Towarzystwo od 20 lat opiekuje się miejscem zbrodni niemieckiej na obrzeżach miasta na tzw. probostwie. Nagłaśnianie tego nieco zapomnianego miejsca doprowadziło, że powróciło ono do pamięci władz i społeczeństwa. Podobna sytuacja dotyczyła zaniedbanego grobu dominikanów na żnińskim cmentarzu. Towarzystwo społecznie opiekuje się jedynymi w Europie aleją sław i muzeum sportów motorowodnych. Jest też współorganizatorem mistrzostw Europy i świata. Przez ostatnie 5 lat organizuje ze żnińską biblioteką tematyczne wystawy, jak np. dotyczące plakatów, silników i motorowodnych trofeów. Marek Wilgórski przez kilkadziesiąt lat publikował w prasie lokalnej, w Gazecie Pomorskiej, Żninioku i Pałukach historyczne artykuły i rozprawy. Przybliżał nam w ten sposób naszą, żnińską, pałucką bogatą historię.

Przez ostatnie 21 lat podczas działalności naszego niezmienianego zarządu udało się uhonorować nieprzeciętnych ludzi ponad 50 laurami, 30 medalami 50-lecia, 12 popiersiami bogini Ceres oraz 12 meduzami Giuseppe Versace. Przez 21 lat wspólnie wydaliśmy ponad 60 publikacji książkowych, odsłoniliśmy 16 tablic pamiątkowych. Udało się również zorganizować 183 imprezy, często niektóre dla 150 osób, takie jak: obiady czwartkowe, benefisy, zjazdy działaczy sportu motorowodnego i kultury z Wielkopolski, Pomorza i Kujaw oraz spotkania noworoczno-opłatkowe. Towarzystwo nieustannie bazowało w tym okresie na współpracy z Muzeum Ziemi Pałuckiej (wspólne 32 imprezy) oraz z Miejską i Powiatową Biblioteką Publiczną (wspólne 23 imprezy).

Powyższe zostało osiągnięte bez budżetu i tylko przy sporadycznej pomocy finansowej z zewnątrz i przez większą część istnienia towarzystwa bez odpowiedniej siedziby. Utrzymywaliśmy ją jedynie przez 11 lat najczęściej
z funduszy prywatnych, w tym jednak okresie zgromadziliśmy wiele cennych pamiątek. W związku z tym siedziba pełniła rolę izby pamięci. W czerwcu 2025 r. otrzymaliśmy dzięki burmistrzowi Łukaszowi Kwiatkowskiemu docelową siedzibę i stanowić ona będzie ważny punkt nie tylko na mapie Żnina i Pałuk.

Wszystko to, co powyżej można było osiągnąć dzięki kulturalnej przyjaźni, za którą dziękuję: Jadwidze Jelinek, Katarzynie Rodziewicz, Elżbiecie    Hoffmann, Mirosławowi Walczakowi, Zbigniewowi Zwierzykowskiemu, Andrzejowi Bogdańskiemu, Grzegorzowi Jankowskiemu, Zbigniewowi Dolskiemu, Markowi Wilgórskiemu, Kazimierzowi Wierskiemu, Krzysztofowi Kaczmarkowi, Michałowi Woźniakowi.

Wasz prezes w latach 2004 – 2025

          Stefan Czarnecki

=